Leert de begeleider van de cliënt of leert de cliënt van begeleider? Uit ervaring kan ik vertellen dat ik echt van cliënten heb geleerd. Als voormalige landbouwer ging ik een nieuwe uitdaging aan: werken in de gehandicaptenzorg. Samen met een collega kreeg ik de mogelijkheid om een groep op te zetten bij de locatie Peppelrode.
De werkzaamheden van de groep moesten ‘arbeidsmatig zonder verwachting en verplichtingen’ zijn. Met deze visie zijn we op zoek gegaan naar leuke en leerzame werklocaties. In het begin hadden we twee cliënten, lichamelijk supergezond en sociaal/emotioneel functionerend op een niveau van 3 tot 4 jaar. Zij zochten actieve bezigheden waarbij ze in aanraking komen met de mensen in de maatschappij. Ik vond het een heerlijke uitdaging.
 
Door mijn grote sociale netwerk in de polder had ik snel een aantal werklocaties waar we aan de slag konden. Op elke locatie waren er genoeg werkzaamheden die we zelfstandig uit konden voeren. Zij waren niet afhankelijk van ons en wij niet van hen. Heerlijk die vrijheid van werken. Maar door mijn verleden zag ik zoveel werkzaamheden, dat ik al snel met van alles en nog wat bezig was. Ik werkte samen, maar gaf de cliënten ook al gelijk een vorm van eigen verantwoording.

'Nu even doorwerken' 

Hoe enthousiaster ik was, des te rustiger en passiever mijn cliënten werden. Mijn blik lag vooral bij de werkzaamheden en de uitvoering. Ik betrapte mijzelf erop dat ik me soms nog druk maakte om het weer. ‘Morgen gaat het regenen’ zei ik dan, ‘dus als we nu even doorwerken, is het klaar’.
 
Tja dat boerenleven was er nog niet helemaal uit. Ik was niet met de cliënten bezig, maar vooral met mijzelf. Mijn enthousiasme bleek mijn valkuil, dat werd me duidelijk na een observatie van mijn collega.
 
Ik was met de twee mannen in de tuin aan het werk en zij had het een half uurtje aangekeken. Aan het eind van de dag vertelde ze dat ze zo genoten had van mijn enthousiasme en arbeidslust. Maar van de invulling die de twee cliënten aan de activiteit hadden gegeven, had ze het meest genoten.
 
Die twee hadden namelijk met veel plezier gekeken hoe ik bezig was. Ze hadden lol om van alles en nog wat gehad. Maar het actief meewerken was ver te zoeken geweest. Maar dat was niet de insteek van een dagbesteding die ik voor ogen had. Ik wilde de rollen omdraaien. Zij moesten het werk doen en daaruit hun eigen leermomenten halen, ik moest voor de ondersteuning zorgen op de momenten dat het nodig was.

Vieze handen leren krijgen

Ik kwam tot een conclusie: resultaat en uitvoering waren niet zo belangrijk. Belangrijk was welke invulling de cliënten aan de activiteit gaven. Onze visie is tenslotte ‘arbeidsmatig leren werken’. Hoe leer ik ze snoeien en dus vieze handen leren/durven krijgen? Hoe leer ik ze werken met knijper en vuilniszak om zwerfvuil op te ruimen? Voor mij was dit een keerpunt. Ik heb alles losgelaten en geleerd te kijken, te observeren en te reflecteren.
 
Dankzij deze twee cliënten en mijn collega ben ik de begeleider geworden die ik nu ben. Het draait om de cliënten. Ik kruip in hun huid en ga met de kennis die ik krijg aan het werk. En als je denkt dat je het in de vingers hebt, verandert er ineens van alles. Juist deze wetenschap houdt het werk uitdagend en vooral heel leuk. 
 
Johannes